Kinderen zijn volledig leerplichtig van hun vijfde jaar tot aan het eind van het schooljaar waarin ze zestien worden (of tot aan het einde van het twaalfde schooljaar). Na de volledige leerplicht volgt de kwalificatieplicht. Jongeren tot 18 jaar moeten tenminste een havo- of mbo-diploma niveau 2 halen. Dan hebben zij de benodigde startkwalificatie. Als een jongere 18 jaar is en nog geen startkwalificatie heeft, ondersteunt de gemeente de jongeren tot hun 23ste jaar om alsnog een startkwalificatie te halen. Dat kan via school of via een leerwerktraject.
Het toezicht op de hier bovengenoemde wetten wordt uitgevoerd door leerplicht(plus)ambtenaren van Bureau Leerplicht Plus. De leerplicht(plus)ambtenaren werken vanuit vijf clusters op de scholen en in de stadsdelen. Het bureau heeft een aanpak ontwikkeld voor leerlingen van 5 tot 23 jaar die op school zitten en voor kinderen en jongeren van 5 tot 23 jaar die niet (meer) naar school gaan. Dit noemen we de schoolgebonden en de woongebonden aanpak.
De leerplicht(plus)ambtenaar, die verbonden is aan een school, behandelt het ongeoorloofd verzuim en – dreigende – uitval van zowel leerplichtige als bovenleerplichtige leerlingen op de school. De leerplicht(plus)ambtenaar die verbonden is aan het woongebied waar een jongere woont, behandelt de schooluitval van zowel leerplichtige als bovenleerplichtige jongeren. Bij een leerplichtige jongere is sprake van schooluitval als deze niet – meer – staat ingeschreven bij een school. Dit heet ook wel absoluut verzuim. Bij een bovenleerplichtige jongere is sprake van schooluitval als deze geen startkwalificatie heeft en niet is ingeschreven op een school.
Leerplicht(plus)ambtenaren hebben zitting in het zorgadviesteams van de scholen en in de (12- en 12+) jeugdnetwerken in de stadsdelen.
De ouders zijn er verantwoordelijk voor dat hun kinderen gedurende de door school vastgestelde lestijden de school bezoeken. Kinderen vanaf 12 jaar worden ook zelf aangesproken op hun verzuimgedrag. Ouders die hun kind zonder geldige wettelijke reden thuishouden of verzuim van hun kind toestaan, worden eerst door de school benaderd en aangesproken. Als dat geen effect heeft melden scholen, binnen een vastgestelde termijn, het ongeoorloofd schoolverzuim bij de gemeente, waarna de leerplicht(plus)ambtenaar de melding onderzoekt. Hij/zij kijkt wat de reden is van het verzuim en maakt afspraken zodat het kind weer naar school gaat. Als daar extra ondersteuning bij nodig is voor ouders of kind, kan de leerplicht(plus)ambtenaar daarover informatie en advies geven.
Als er sprake is van onmacht of onwil van ouders en/of kind kan de leerplicht(plus)ambtenaar zorgen dat er verplichte hulp wordt geregeld of een straf wordt opgelegd. Hij of zij maakt in een dergelijke situatie eerst een proces-verbaal op. Een proces-verbaal kan worden opgelegd aan ouders en/of aan jongeren vanaf twaalf jaar. Een proces verbaal kan leiden tot een leer- of werkstraf (Halt), een speciale spijbelstraf, een opvoedcursus, een boete, of andere extra hulp.
Wettelijk moeten de scholen in- en uitschrijvingen en ongeoorloofd verzuim van leerlingen melden aan de gemeente. Er zijn vier categorieën verzuim van leerplichtige en kwalificatieplichtige leerlingen, die door de scholen worden gemeld en door leerplicht worden behandeld:
Daarnaast beslist de leerplicht(plus)ambtenaar over aanvragen voor extra verlof van meer dan tien schooldagen en over het verkrijgen van vrijstelling van inschrijving op een school
Het ongeoorloofd verzuim van bovenleerplichtige leerlingen moet gemeld worden als de leerling twintig aaneengesloten lesdagen niet op school is geweest.
De school kan eerder melden als er zorgen zijn over een – regelmatig verzuimende – leerling. In de praktijk melden de scholen in het voortgezet onderwijs in Amsterdam hun bovenleerplichtige leerlingen vaak eerder, namelijk volgens de regels, die gelden voor de leerplichtige en kwalificatieplichtige leerlingen. Dat wordt toegejuicht door Bureau Leerplicht Plus. Een afspraak hierover moet nog worden gemaakt tussen Bureau Leerplicht en de scholen voor voortgezet onderwijs.
Scholen dienen het verzuim, uitsluitend schriftelijk, per fax of e-mail, te melden bij:
Leerling Administratieve Sectie (LAS)
Postbus 1722
1000 BS Amsterdam
fax 020 552 37 01
e-mail las@dmo.amsterdam.nl
Leerplichtplusconsulenten controleren de scholen op de handhaving van de meldplicht. Ook adviseren zij de school bij het opzetten van een goed verzuimbeleid. Als scholen zich niet houden aan hun wettelijke taak kan tegen de directie van de school een proces-verbaal worden opgemaakt.
Bureau Leerplicht Plus
tel. (020) 251 80 70
e-mail bureauleerplichtplus@dmo.amsterdam.nl
Zie voor meer informatie www.bureauleerplichtplus.nl.