95% vmbo basis- en kaderleerlingen start op een mbo- opleiding

In het schooljaar 2016-2017 hebben in Amsterdam 1.728 basis- en kaderleerlingen hun diploma behaald. 95 procent daarvan is intussen gestart op een mbo-opleiding. De overige leerlingen (5 procent) worden actief begeleid door Leerplicht.

Bij hun overstap van vmbo naar mbo wordt heel wat van deze leerlingen gevraagd. Zo moeten ze al op vijftien- of zestienjarige leeftijd een beroepsopleiding kiezen en die keuze goed kunnen motiveren. Om leerlingen te helpen de juiste keuze te maken en goed beslagen ten ijs te komen, zetten vmbo-scholen loopbaanoriëntatie en –begeleiding in. Leerlingen die tijdens de overstap dreigen uit te vallen worden door de scholen zoveel mogelijk binnenboord gehouden door middel van het project Aanval op de uitval

Loopbaanoriëntatie en –begeleiding in Amsterdam
Loopbaanoriëntatie en –begeleiding is sinds augustus 2016 een verplicht examenonderdeel voor vmbo-scholen. De Amsterdamse scholen organiseren loopbaanoriëntatie en –begeleiding op verschillende manieren: de één belegt er aparte bijeenkomsten voor, de ander integreert het in de lessen. Wel is het doel voor al die vmbo-scholen gelijk. In grote lijnen komt dat erop neer dat de leerling zich ervan bewust is wat zijn sterke en zwakke kanten zijn, een gemotiveerde keuze maakt en praktijkervaring opdoet.

Nadia Kappelhof, projectmedewerker loopbaanoriëntatie en –begeleiding: ‘Het Samenwerkingsverband brengt de samenwerking tussen de vmbo-scholen (basis en kader) op gang. Samen met de scholen benoemen en concretiseren we gemeenschappelijke thema’s.’ Een mooi voorbeeld daarvan is de Activiteitenkalender, een bundeling van LOB-activiteiten van de mbo’s in Amsterdam en de regio. Studenten van het Mediacollege Amsterdam ontwikkelden er een webpagina voor waarop de jaarkalender te vinden is met alle open dagen, meeloop-dagen etc. Vmbo-leerlingen testten de webpagina en naar aanleiding van hun commentaar vonden de nodige aanpassingen plaats. De webpagina is nu al hier te zien en zal binnenkort worden toegevoegd aan de website van het Samenwerkingsverband.

Directeurenoverleg loopbaanoriëntatie en –begeleiding
Op 7 december jl. was er een directeurenbijeenkomst over loopbaanoriëntatie en –begeleiding. Hier bespraken de directeuren, decanen en loopbaanoriëntatie-experts hun opbrengsten in het vernieuwd vmbo. Zij waren het erover eens dat het belangrijk is dat scholen van elkaars praktijkvoorbeelden (kunnen) leren. Ook het belang van ouderbetrokkenheid wordt door alle scholen onderschreven. Ouderbetrokkenheid is een essentieel onderdeel binnen loopbaanoriëntatie en –begeleiding en de ontwikkeling van de leerling. Elke school organiseert op haar eigen manier de vorm van ouderbetrokkenheid, bijvoorbeeld door oudergesprekken en ouder- en leerlingenactiviteiten. Ook de inhoud varieert per school.

De opbrengsten van het directeurenoverleg van 7 december worden binnenkort gepubliceerd op de website van het Samenwerkingsverband.

De overstap van vmbo naar mbo
Een belangrijke pijler van het project Aanval op de uitval is om de overstap van vmbo naar mbo zo goed mogelijk te laten verlopen. Een klein deel van de vmbo-leerlingen haalt namelijk wel een diploma, maar stapt toch niet naar het mbo over. Deze (leerplichtige) voortijdig schoolverlaters worden gezien als risicoleerlingen. Zij verdwijnen niet uit het zicht, want Leerplicht heeft deze jongeren allemaal in beeld, maar vmbo-scholen willen de uitval vanzelfsprekend voorkomen. Zij worden daarbij ondersteund door de invoering van een nieuw monitoringssysteem, het Overstapdashboard. Deze tool, die op in januari 2018 in gebruik wordt genomen, maakt voor decanen en leerplichtambtenaren het overstapproces van de leerling zichtbaar. ‘Daardoor kunnen vmbo-scholen veel eerder ingrijpen dan nu’, zegt Nadia, ‘want je kunt nu al in een vroeg stadium zien of een leerling bij de overstap intensievere begeleiding nodig heeft.’ De implementatie van het Overstapdashboard is al in volle gang in de vorm van trainingen en informatiebijeenkomsten. Met ingang van schooljaar 2018/2019 voeren de scholen ook het overstapdossier in. Het overstapdossier wordt in schooljaar 2017-2018 opgesteld met het vmbo en het mbo. De vmbo- scholen krijgen hierdoor de mogelijkheid LOB- georiënteerde informatie over te dragen aan het mbo, met toestemming van leerling en ouder.

Toelatingsrecht
Het verbeterde monitoringssysteem maakt dus vroegsignalering mogelijk en daarmee kan schooluitval tijdens de overstapperiode beter worden voorkomen. Maar ook veranderde wetgeving is ervoor bedoeld te zorgen dat de kans op voortijdig schoolverlaten afneemt. Met ingang van 1 april 2018 hebben vmbo-leerlingen namelijk toelatingsrecht op het mbo (zie video en tekst onderaan dit artikel). De leerlingen moeten zich voor 1 april aanmelden om in augustus met de mbo-opleiding te kunnen beginnen. Wel krijgen zij negen maanden na de start een bindend studieadvies. Dat kan er bij een deel van de leerlingen toe leiden dat ze hun opleiding moeten staken. Nadia: ‘Hoe beter een leerling is voorbereid op de vervolgopleiding, hoe kleiner de kans op een negatief studieadvies of eerdere uitval. Daarom werken de vmbo-scholen en het Samenwerkingsverband niet alleen met elkaar samen, maar zoeken zij ook de samenwerking met de mbo-scholen op.’

Overstaptafels
Door de verbeterde monitoring van de overstappers krijgen decanen en leerplichtambtenaren ook de risicoleerlingen in beeld, die zich nog niet hebben aangemeld bij het mbo, niet deelnemen aan kennismakingsactiviteiten of niet zijn komen opdagen bij een intakegesprek. Om voor hen een goede plek te vinden worden de zogenoemde overstaptafels georganiseerd. Hier brengen leerplichtambtenaren, decanen en eventueel zorgcoördinatoren casussen in. Samen met mensen van ROC Amsterdam en ROC TOP bekijken ze welke plekken er nog beschikbaar zijn voor deze leerlingen. Wordt er een match gevonden, dan krijgt de leerling snel een telefoontje voor het maken van een afspraak.

Overstaptafels worden twee maal per jaar georganiseerd: voor en na de zomer. ‘Na de zomer zijn er minder risicoleerlingen’, vertelt Nadia. ‘Dat betekent dat de inspanningen van de scholen hun vruchten afwerpen.’

De rol van het Samenwerkingsverband
De intensieve samenwerking (tussen de vmbo-scholen, tussen vmbo en mbo, en met Leerplicht) en de technische verbeteringen (Overstapdashboard en overstapdossier) zullen er naar verwachting toe leiden dat de overstap voor de vmbo’ers soepeler verloopt en de uitval nog verder wordt teruggedrongen. Het Samenwerkingsverband speelt in dit proces een verbindende en initiërende rol. Nadia: ‘Het Samenwerkingsverband werkt op stedelijk niveau en heeft daardoor een goed overzicht van de knelpunten die zich bij de overstap op de scholen voordoen. Het monitort de overstappers niet op leerlingenniveau, maar wel in aantallen.’ Het Samenwerkingsverband is initiatiefnemer, organiseert het programma, adviseert en begeleidt scholen bij de overstapprocedure en faciliteert het contact tussen de betrokken partijen. Zo organiseert het Samenwerkingsverband onder meer bijeenkomsten voor de decanen, zorgcoördinatoren en leerplichtambtenaren die met de overstap van vmbo naar mbo bezig zijn. Een voorbeeld zijn de goed bezochte overstaptafels afgelopen juni en september 2017. Ook de evaluatie van de activiteiten is in handen van het Samenwerkingsverband.

Wet Toelatingsrecht
Met ingang van studiejaar 2018/2019 hebben studenten met de juiste vooropleiding het recht om toegelaten te worden op een mbo-opleiding van hun keuze. Om hun toelatingsrecht te verkrijgen moeten studenten zich uiterlijk 1 april aanmelden en deelnemen aan verplichte intakeactiviteiten. De studenten hebben recht op een studiekeuzeadvies en krijgen binnen een jaar een bindend studieadvies.
Afwijzing kan nog steeds plaatsvinden wanneer leerlingen niet deelnemen aan de verplichte intakeactiviteiten, of als de leerling niet voldoet aan de aanvullende toelatingseisen voor bepaalde opleidingen (bijvoorbeeld voor een sportopleiding).
Meer informatie is te vinden in deze video.

Bron: Rijksoverheid