De Familieschool: It takes a village to raise a child

Bouwsteen 1: Streven naar gelijke kansen

Soms komt de leerling door de situatie buiten school, niet tot leren. Alleen goed onderwijs is dan niet voldoende. Een Familieschool zet in op kansengelijkheid door de leerling in zijn hele leefwereld te zien: van school en thuis tot wijk en zorg. De Familieschool biedt hierop gerichte ondersteuning waarbij ze ook bewust ongelijkmatig investeert, zodat iedereen gelijke kansen krijgt.

Wat doet school?

• School neemt de visie op kansengelijkheid op in het schoolplan.
• Een Familieschoolcoördinator of projectleider organiseert activiteiten 
• School gebruikt het begrip Familieschool expliciet gebruikt in de communicatie. Denk aan bijeenkomsten voor ouders, uitjes voor leerlingen, etc.
• School vraagt de nodige aanvullende subsidies aan en zet deze in. Zie bouwsteen 7.

Bouwsteen 2: Familieschoolcultuur

De Familieschool ziet de verschillende leefwerelden van de leerling en begrijpt de wisselwerking tussen de ontwikkeling van de leerling en zijn plek in zijn omgeving. De Familieschool zet erop in om deze wisselwerking in balans te brengen. De Familieschoolcultuur heeft in dit kader drie herkenbare en essentiële onderdelen.

Sterke positie en expertise van de docent en de mentor

De Familieschool investeert in de kennis en vaardigheden die de mentor en docent nodig hebben om tijdig en op een vertrouwde manier door te verwijzen naar passende ondersteuning. Een gedeelde visie is hierin onmisbaar: de Familieschool weet zich gedragen en gevoed door het hele schoolteam.

Het projectteam van de Familieschool bestaat uit de projectleider, ondersteuningscoördinator en de brugfunctionaris. Zij maken een 'routekaartOpent in een nieuwe tab' van de instanties om de school en van de interne stromen binnen de school. Zo is de informatie voor iedereen inzichtelijk en vastgelegd.

School heeft aandacht voor culturele verschillen en diversiteit

De Familieschool waardeert verschillen en benut deze als kracht. Dit komt terug in de professionalisering als in de activiteiten die de school biedt. Zo viert de Familieschool verschillende feestdagen -denk bijv. aan Keti Koti en Iftar (ramadan)- en betrekt de ouders daarbij.Op de Familieschool zijn ook tolken aanwezig die als dat nodig is, aan kunnen schuiven bij gesprekken met ouders.

School heeft hoge en positieve verwachtingen van de leerling

De Familieschool heeft hoge verwachtingen van elke leerling en helpt om die waar te maken. Zo kunnen leerlingen door succes op school een negatieve spiraal doorbreken. Dat vraagt soms extra steun, voor de leerling en in de omgeving. Op de Familieschool investeren we ongelijk, zodat iedereen gelijke kansen krijgt.

Voorbeeld: Het schoolteam werkt samen aan een positieve schoolcultuur waarin ze in hun leerlingen én in zichzelf geloven. Ze leggen de lat hoog en zorgen dat die voor elke leerling haalbaar blijft. Een voorbeeld hiervan is de 'Transformatieve School'Opent in een nieuwe tab. 

Tips

• Volg met je schoolteams een training van bijv. Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NJC) over (verborgen) armoede om bepaalde problematiek of geldzorgen bij leerlingen te kunnen signaleren en hoe je hierover het gesprek voert.
• Zet op elke studiedag de Familieschool op de agenda zodat docenten en mentoren hun behoeften aan ondersteuning kunnen aangeven.

Bouwsteen 3: De kracht van samenwerken

Om een sterk netwerk rondom de leerling te vormen, staan vertrouwen en betrokkenheid centraal. Belangrijke partners voor de Familieschool zijn leerlingen, ouders, het schoolteam en de maatschappelijke partners zoals de jeugdgezondheidszorg, welzijnsorganisaties, cultuurinstellingen, sportclubs, et cetera. De Familieschool verbindt de verschillende leefwerelden van de leerling: school-buurt-thuis.

Voorwaarden voor een succesvolle samenwerking op de Familieschool zijn:

• Gedeelde visie en verantwoordelijkheid
• Preventie en ondersteuning vanuit elkaars expertise
• Stap voor stap samen ontwikkelen

Voorbeeld: De familieschool neemt de tijd om alle partners te leren kennen, zodat duidelijk is hoe iedereen kan bijdragen aan de optimale ontwikkelkansen voor elke jongere. Zo bouwt school aan een krachtig netwerk van mogelijkheden en ondersteuning, waarin iedereen elkaar weet te vinden en een ieder een waardevolle rol speelt.

Bouwsteen 4: Rijke schooldag

De familieschool biedt een gevarieerd en passend aanbod van activiteiten, dat de brede ontwikkeling van elke leerling stimuleert. De school draagt zo bij aan een sterke pedagogische infrastructuur door zowel binnen als buiten schooltijd activiteiten te organiseren op diverse gebieden, zoals cognitieve, creatieve, sportieve en sociale domeinen. Aandacht voor toeleiding naar breed aanbod in de buurt is daarbij belangrijk. Iedereen krijgt zo de kans om hun leefwereld te verbreden, vaardigheden te versterken en passie te ontdekken.
Lees een praktijkvoorbeeld: het Vonk Thuis HonkOpent in een nieuwe tab

Bouwsteen 5: Samenwerken met ouders

De familieschool investeert in een sterke en wederzijdse betrokkenheid tussen ouders en de school. School betrekt ouders als gelijkwaardige partner én de school is actief betrokken bij het gezin. De school, bijvoorbeeld via de brugfunctionaris, is verantwoordelijk voor het verkleinen van de kloof tussen school en thuis. De familieschool zet hiervoor activiteiten op en werkt daarbij samen met ouders. Daarbij is er aandacht voor de talenten van ouders en de verschillende mogelijke rollen voor ouders, bijvoorbeeld meedoen, meehelpen of meedenken. De sterke vertrouwensband tussen school en ouder is essentieel, net zoals de band tussen ouders onderling.

Bouwsteen 6: Ondersteuning voor gezinnen

De Familieschool biedt volop mogelijkheden en makkelijk vindbare en brede ondersteuning voor de leerling én het gezin. De toegang tot ondersteuning bij basisbehoeften organiseert de familieschool op een plek waar ouders zich vertrouwd voelen. Ouders kunnen op de familieschool bijvoorbeeld terecht voor advies over geldzaken of voor vragen over bestaanszekerheid of opgroeien. De verbinding met het aanbod en de partners in de buurt is essentieel, aangezien niet alles op school hoeft plaats te vinden.

Bouwsteen 7: Randvoorwaarden op orde

De familieschool is een benadering die afzonderlijke initiatieven combineert in één samenhangende aanpak. Voor het succes van de familieschool zijn drie randvoorwaarden essentieel:

Tijd en toewijding van een projectleider

De familieschool heeft voldoende tijd en toewijding voor de ontwikkeling en zet hierop in met een projectleider (of coördinator) – een persoon of team dat zich volledig richt op deze ontwikkeling. De projectleider is de sparringpartner van en werkt samen met de schoolleider. De projectleider ontwikkelt samen met school een duidelijke visie en zorgt voor draagkracht bij het schoolteam, de ouders en de partners. De projectleider verbindt en versterkt de verschillende onderdelen zoals activiteiten van de familieschool en de partners in de buurt. Zo zet de familieschool alle mogelijkheden en ondersteuning voor de leerlingen en het gezin goed gecoördineerd en effectief in.

Draagvlak bij het bestuur en de gemeente

De familieschool vormt een nieuwe richting in de schoolontwikkeling. Om deze ontwikkeling te laten slagen, moet de familieschool naadloos aansluiten bij de visie van zowel het schoolbestuur als de gemeente en vice versa. Voor het succes van de familieschool is draagvlak en ondersteuning vanuit het schoolbestuur en de gemeente cruciaal. Alle betrokkenen delen de verantwoordelijkheid, wat leidt tot gezamenlijk eigenaarschap en ervoor zorgt dat de familieschool echt van iedereen is.

Voldoende financiën voor de familieschool

De familieschool combineert verschillende subsidies in één samenhangende aanpak, zoals subsidie School & OmgevingOpent in een nieuwe tab (bouwsteen 4), subsidie BrugfunctionarisOpent in een nieuwe tab (bouwsteen 5), gemeentelijke voorzieningen (bouwsteen 6). Aanvullende financiering is essentieel om de familieschoolcultuur vorm te geven, om samenwerkingen op te zetten, om het (school)team te professionaliseren en om andere benodigde activiteiten te financieren waarvoor nog geen middelen beschikbaar zijn. En natuurlijk voor de projectleider, die de samenhangende aanpak coördineert.