Expertisedagen voor ondersteuningscoördinatoren 2026-2027

Goed geïnformeerd van start als Amsterdamse ondersteuningscoördinator

Als je start als ondersteuningscoördinator, of nieuw bent in het Amsterdamse onderwijs, komt er veel op je af. Ervaren Amsterdamse ondersteuningscoördinatoren verzorgen de bijeenkomsten deels. Zij geven voorbeelden van effectieve werkwijzen en methoden binnen de ondersteuningspraktijk. De inhoud van de bijeenkomsten is afgestemd op de jaarkalender binnen het onderwijs. Tijdens alle bijeenkomsten is er ruimte om vragen te stellen, ervaringen uit te wisselen en goede voorbeelden te delen.

Wat ga je doen?
We maken je wegwijs in verschillende onderwerpen waar je mee te maken krijgt. Thema’s die aan bod komen zijn onder meer het Amsterdamse zorglandschap, de zorgstructuur, samenwerken met ketenpartners, handelingsgericht werken, financiën, onder- en zij-instroom, jaarplanning en verzuim.

Wat kan je na de leerlijn?

• Aan het einde van deze bijeenkomsten heb je kennis opgedaan over verschillende onderwerpen die van belang zijn om effectief en met plezier te functioneren als ondersteuningscoördinator in Amsterdam.
• Aan de hand van de verschillende thema’s gedurende het schooljaar ontwikkel je een visie op een voor jouw school passende ondersteuningsstructuur. Je vertaalt deze visie naar een plan van aanpak, welke je mogelijk deels al toepast.
• Samen met de andere ondersteuningscoördinatoren uit deze leerlijn vorm je een klankbordgroep. Hierbinnen kun je elkaar ook buiten de bijeenkomsten om voorzien van informatie en adviezen.

Goed om te weten
Deze leerlijn is verplicht voor alle ondersteuningscoördinatoren die schooljaar 2025-2026 starten als ondersteuningscoördinator, of als ondersteuningscoördinator voor het eerst gaan werken op een Amsterdamse school. Ondersteuningscoördinatoren die gestart zijn in de tweede helft van schooljaar 2024-2025 zijn ook van harte uitgenodigd om deel te nemen.

Over de trainers
Vera Snellebrand coördineert deze leerlijn. Vera is onderwijsadviseur bij het Samenwerkingsverband en ondersteunt ondersteuningscoördinatoren bij het vormgeven van de basis- en extra ondersteuning binnen scholen. Vera heeft zelf ook ervaring als ondersteuningscoördinator op een Amsterdamse middelbare school. Tijdens de bijeenkomsten zullen ervaren ondersteuningscoördinatoren en andere medewerkers van het Samenwerkingsverband hun expertise delen.

Datagestuurd werken om verzuim en uitval op je school voor te zijn
Het gedachtengoed van de in 2014 ontwikkelde schoolaanwezigheidsaanpak door Kearney en Grazcyk*is in 2019 via het International Network for School Attandance (INSA) naar Nederland gebracht. Experts schoolaanwezigheid Marije Brouwer-Borghuis en Irma de Wit hebben de aanpak voor de Nederlandse situatie toepasbaar gemaakt. Zij ontwikkelden hun aanpak in Twente en Noord-Kennemerland. Deze leerlijn maakt gebruik van de werkzame elementen van de in 2018 ontwikkelde Amsterdamse ‘bouwstenenaanpak en stappenplan verzuim voor het voortgezet onderwijs’.

*Kearney, C.A., & Graczyk, P. (2014).A response to intervention model to promote school attendance and decrease school absenteeism. Child and Youth Care Forum, 43

Wat ga je doen?
De school vormt samen met relevante netwerkpartners een schoolaanwezigheidsteam, bestaande uit o.a. een MT-lid, ondersteunings- en verzuimcoördinator, dataspecialist en betrokken externe partijen (zoals leerplicht, ouder- en kindadviseur, jongerenwerk en een leerlingvertegenwoordiger). Dit team - vergelijkbaar met een Ondersteuningsteam Plus - zorgt voor:

• Een schoolbreed gedragen visie op aanwezigheid
• Een zinvolle aanwezigheidsregistratie
• Analyses van aanwezigheid en verzuim
• Interventies op school-, groeps- en leerlingniveau om schoolaanwezigheid te bevorderen

Wat kan je na de leerlijn?

• Aan het eind van de leerlijn heeft de school een functionerend schoolaanwezigheidsteam.
• Je beschikt over de meest recente wetenschappelijke informatie op het gebied van schoolaanwezigheid.
• Je werkt datagestuurd, analyseert samen met het team verzuim en zet gerichte, schoolbrede interventies in.
• Je gaat doen wat écht zinvol is en stoppen met wat niet nodig is. Dit leidt tot efficiënter gebruik van mensen en middelen en op termijn dat leerlingen met meer plezier verbonden raken aan school en aan het leerproces.
• Je weet wat en wie je nodig hebt om de aanpak te implementeren en past waar nodig, samen met ketenpartners de vervolgstappen van de bouwstenenaanpak toe.

Goed om te weten
Deze leerlijn volg je samen met je directeur/MT-lid, de verzuimcoördinator en iemand uit je team die goed data uit het leerlingvolgsysteem kan halen. Zodra je je schoolaanwezigheidsteam hebt samengesteld, nemen ook de leden van dit team deel aan de workshop. Na elke workshop volgt een coachingsessie. Hierbij komt de coach op school om jullie schoolaanwezigheidsteam op maat te coachen. Hierdoor kan je de schoolaanwezigheidsaanpak inbedden in de schoolstructuur en het gehele schoolteam hierbij betrekken. De leerlijn schoolaanwezigheidsaanpak bestaat in het eerste jaar uit vijf workshops en vijf coachingsessies om het schoolaanwezigheidsteam per school ook echt te laten draaien.

Over de trainers
Tessa Kras is procesbegeleider in onderwijsontwikkeling en trainer/coach. Vanuit haar onderneming Spoor 9 begeleidt en traint ze onderwijsprofessionals en -teams op duurzame schoolontwikkeling.
Marleen van der Wolde is teamleider op het IVKO. Ze nam deel aan deze leerlijn en deelt haar kennis en ervaring met het kijken naar aanwezigheid met een integrale blik.

Van visie naar beweging in de dagelijkse schoolpraktijk

Hoe zorg je ervoor dat inclusief onderwijs niet alleen een visie op papier blijft, maar zichtbaar wordt in de dagelijkse praktijk van de school? In deze leerlijn ontdek je hoe je als ondersteuningscoördinator vanuit een sterke, integrale ondersteuningsstructuur beweging creëert richting inclusiever onderwijs. Vooral het doen staat centraal. Tijdens de leerlijn werk je stap voor stap aan het vergroten van jouw invloed binnen de school: van reflectie op je eigen visie, naar gesprekken met collega’s en uiteindelijk naar het begeleiden van bredere gesprekken binnen de schoolorganisatie.

Wat ga je doen?

• Je ontwikkelt kennis, vaardigheden en handelingsmogelijkheden om binnen jouw school beweging te creëren richting inclusief onderwijs.
• Je leert hoe je vanuit een integrale ondersteuningsstructuur kunt bijdragen aan een schoolcultuur waarin inclusie steeds meer onderdeel wordt van het dagelijks handelen.
• Je oefent met gesprekken over verandering, omgaan met weerstand en het begeleiden van collega’s en teams in deze ontwikkeling.

Wat kan je na de leerlijn?

• Heb je een scherpere visie ontwikkeld op inclusief onderwijs en jouw rol daarin als ondersteuningscoördinator.
• Heb je zicht op waar jouw school al sterk in is ten aanzien van inclusief onderwijs en wat verdere versterking vraagt om volgende stappen te kunnen zetten.
• Kun je gesprekken voeren over inclusie en verandering, ook wanneer sprake is van weerstand of verschillende perspectieven.
• Heb je geoefend met het begeleiden van gesprekken binnen verschillende lagen van de schoolorganisatie.
• Ben je in staat om vanuit de ondersteuningsstructuur niet alleen zicht te krijgen op wat leerlingen nodig hebben, maar ook op wat teams en collega’s nodig hebben om verder te groeien richting inclusief onderwijs.

Goed om te weten
Deze leerlijn is voor ondersteuningscoördinatoren die de ambitie hebben om hun school in beweging te brengen richting inclusief onderwijs. Van deelnemers wordt verwacht dat zij gedurende de leerlijn concrete acties uitvoeren binnen de eigen school.

De leerlijn is praktisch en interactief van opzet. Casuïstiek uit de eigen school staat centraal en deelnemers oefenen actief met gesprekken die zij vervolgens toepassen binnen hun eigen schoolcontext. Dit vraagt een open, reflectieve en kwetsbare houding én de bereidheid om daadwerkelijk aan de slag te gaan binnen de school.

Over de trainers
Carolien Verbeek en Rixt Feersma Hoekstra zijn beiden langere tijd werkzaam als ondersteuningscoördinator en hebben ruime ervaring met het versterken van ondersteuningsstructuren en het realiseren van beweging richting inclusief onderwijs binnen scholen.
Vanuit hun overtuiging dat inclusief onderwijs vraagt om samenwerking, visie én praktische toepassing, begeleiden zij scholen en professionals bij het versterken van een inclusieve schoolcultuur. Met een praktische en betrokken aanpak helpen zij ondersteuningscoördinatoren om dit zichtbaar te maken in de dagelijkse praktijk van de school.

Soms heb je een leerling van wie je vermoedt dat er meer inzit dan zichtbaar is. Of een leerling die de les verstoort, juist niet opvalt of die jou als begeleider flink uitdaagt en je achterlaat met de vraag: wat moet ik hier nu mee? Achter dat gedrag kan een verborgen kracht schuilen: begaafdheid.

Wat ga je doen?
Je verkent wat begaafdheid werkelijk betekent, hoe je het herkent en hoe je als school passende begeleiding kunt bieden. We starten vanuit een gezamenlijke visie en bouwen van daaruit toe naar concrete handvatten voor de praktijk.

Wat kan je na de leerlijn?

• Je beschikt over actuele theoretische kennis over begaafdheid, van klassieke modellen tot recente inzichten.
• Je herkent begaafde leerlingen beter, ook degenen die hun potentieel (nog) niet laten zien.
• Je weet hoe je deze leerlingen passend kunt begeleiden — in de klas, in gesprek en in samenwerking met ouders.
• Je gaat aan de slag met maatwerk: compacten, verrijken en versnellen in de praktijk van jouw school.
• Je hebt zicht op de samenhang tussen begaafdheid en thema's als executieve functies, trauma en oplossingsgerichte gespreksvoering.

Goed om te weten
Het programma is flexibel, deze leerlijn is geen standaard cursus begaafdheid. Afhankelijk van de kennis en doelen van de deelnemers maken de trainers aanpassingen en keuzes. In de laatste bijeenkomsten werken we met een carrousel, waarbij je kiest voor een basis- of verdiepingsspoor. Theorie, activerende werkvormen en casusbesprekingen wisselen elkaar af. Na afloop ontvang je een Certificaat van Deelname.

Over de trainers
Esther de Boer en Meike van Wegen zijn beiden gespecialiseerd in hoogbegaafdheid en de begeleiding van kinderen en jongeren met specifieke onderwijs- en ondersteuningsbehoeften.

Uit onderzoek en ervaring weten we dat veel kinderen al op jonge leeftijd negatieve levenservaringen of zelfs traumatische ervaringen meemaken. Mishandeling, scheiding, armoede en andere vormen van stress in de directe leefomgeving kunnen een destructieve impact hebben op het leren en gedrag van leerlingen. Leerlingen nemen hun ervaringen mee als ze op school en in de klas komen. Deze ervaringen kunnen zowel de leerling als de mensen om de leerling heen beïnvloeden. Het leren en de omgang met anderen kan in het geding komen. Voor deze leerlingen kunnen leerkrachten en andere onderwijsprofessionals het verschil maken: de school als baken van veiligheid, rust en vertrouwen.

Wat ga je doen?
In de leerlijn doe je kennis op over de verregaande impact van negatieve levenservaringen, trauma en (chronische) stress op de ontwikkeling van leerlingen. Door het vergaren van kennis komt het sensitief handelen binnen de organisatie voorop te staan waardoor er gezamenlijk taal wordt gesproken en er beter omgegaan kan worden met moeilijk verstaanbaar gedrag. Het doel is om te leren stress te verminderen, veerkracht te vergroten en leerlingen te helpen zich weer open te stellen voor leren en groei. 

Wat kan je na de leerlijn?

• Hoe trauma en stress zichtbaar zijn in de klas
• Hoe je gedrag beter kunt begrijpen
• Hoe je leerlingen praktisch kunt steunen
• Hoe je zelf meer werkplezier ervaart
• Hoe je samen met team, ouders en hulpverlening werkt aan een traumasensitief schoolklimaat

Goed om te weten
We gebruiken het boek: Lesgeven aan getraumatiseerde kinderen.Opent in een nieuwe tabOpent in een nieuwe tab.

Over de trainers
Cisca van Wattingen en Tetske Dammers zijn adviseurs passend onderwijs bij Expertisecentrum Orion. Vanuit hun expertise op onder andere het gebied van Traumasensitief onderwijs en hun achtergrond in het werken in het regulier en (voortgezet) speciaal onderwijs verbinden zij theorie aan praktijk. 

Als ondersteuningscoördinator werk je midden in een complexe schoolpraktijk. Je schakelt tussen leerlingen, ouders, mentoren, docenten, managementteam, externe partners en allerlei verwachtingen. Je hebt de ondersteuningsstructuur staan, maar merkt misschien ook: nu komt het aan op positie innemen, koers houden, grenzen voelen, invloed vergroten en trouw blijven aan wat jij belangrijk vindt in je werk.

In deze leerlijn onderzoek je samen met andere ondersteuningscoördinatoren hoe je jouw professionele identiteit verder ontwikkelt. We werken aan thema’s als professionele ruimte, ontwikkelidentiteit, cirkels van invloed en het versterken van je positie in en om de school. Je brengt eigen casuïstiek en ontwikkelvragen in, reflecteert op je handelen en leert van de perspectieven van anderen.

Wat ga je doen?
We brengen eigen ideeën, inhoudelijke input en werkvormen mee en ontwerpen het traject met de groep. Wat speelt er in jullie praktijk? Welke vragen vragen om verdieping? En welke casuïstiek helpt om samen scherper te kijken? Zo ontstaat een traject dat richting heeft én meebeweegt met wat deelnemers nodig hebben.

We werken interactief en praktijkgericht. We gebruiken intervisievormen, korte theoretische kaders, reflectie-opdrachten en soms AI als hulpmiddel om situaties scherper te analyseren of nieuwe vragen te stellen. Afhankelijk van wat we met elkaar waardevol vinden.

Wat kan je na de leerlijn? 
Je krijgt scherper zicht op je eigen handelen, je drijfveren en je positie in de school. Je ontwikkelt meer grip en vertrouwen in complexe situaties. Ook neem je werkvormen en reflectiemanieren mee die je kunt gebruiken in je eigen team of ondersteuningsstructuur.

Goed om te weten
De leerlijn heeft de vorm van een lerend netwerk. Je brengt eigen vragen en praktijkvoorbeelden in, staat open voor leren met anderen, bent bereid om waarderend te kijken naar praktijken van anderen en eerlijk te reflecteren op het eigen handelen. Elke bijeenkomst bereiden we voor met twee deelnemers, zodat de inhoud goed aansluit bij wat er speelt in jullie praktijk.

Over de trainers
De leerlijn wordt begeleid door Sibrenne Wagenaar en Marc Coenders. Sibrenne is onderwijskundige en gespecialiseerd in leren in en rond het werk, leernetwerken, communities of practice en de rol van AI in leren. Marc brengt zijn expertise in rond professionele ontwikkeling, samenwerking en de onderwijspraktijk. Samen creëren zij een onderzoekende leeromgeving waarin deelnemers leren vanuit eigen vragen, gedeelde casuïstiek en praktische verdieping.

Heb je de leerlijn Groeps-en teamdynamisch werken gevolgd? En ben je toe aan meer verdieping? Dan ben je van harte welkom bij deze leerlijn.

In de introductieleerlijn maakten we kennis met het groeps- en teamdynamisch werken. We werkten met de thema’s invloed en macht, sociale normen, functie en betekenis van gedrag, cultuur, zorgplicht en de plek en rol van de ondersteuningscoördinator in de school. We observeerden aan de hand van het kijkschema Groepsdynamisch werken.

Wat ga je doen?

• Groepsdynamiek rondom de norm ‘scoren ten koste van een ander’: wat gebeurt er in de groep als angst of (te veel) ontzag voor de normdrager de sfeer bepaalt?
• Groepsdynamiek en trajectklassen: wat betekent vertrek uit en terugkeer naar de reguliere klas voor de groepsdynamiek?
• Inspirerende en effectieve groepsbesprekingen en jouw rol als ondersteuningscoördinator hierin.
• Zorgplicht (aanmodderen en doormodderen): mogelijkheden en grenzen aan de hand van casuïstiek
• Implementeren van groepsdynamisch werken in jouw school in relatie tot de teamdynamiek.

Wat kan je na de leerlijn? 

• Aan het einde van de verdiepende leerlijn ben je op de hoogte van de meest actuele theoretische en praktische kennis rondom groeps- en teamdynamiek.
• Je hebt handvatten om praktisch aan de slag te gaan in jouw team. Je deelt je bevindingen met collega’s binnen school; je zorgteam, docententeam, de schoolleiding of externe samenwerkingspartners, ouders/verzorgers en leerlingen zelf.
• De leerlijn stelt jou in staat om samen met alle relevante partners te werken aan een positieve dynamiek binnen klassen en binnen de school.

Goed om te weten

• Ter voorbereiding vragen we je soms om een artikel te lezen of casus voor te bereiden.
• We proberen één observatieles te organiseren gegeven door trainer Ivo Dokman aan een klas op een school van een deelnemer.  

Over de trainers

De training wordt gegeven door kinder- en jeugdpsycholoog NIP  en schoolpsycholoog Hanneke Visser - van Balen. Trainer Ivo Dokman is leraar lichamelijke opvoeding en oud lerarenopleider van de Hogeschool Windesheim. Hij is ook trainer en begeleider rondom groeps- en teamdynamisch werken en bestuurs- en organisatiekundige.