Herstelrecht op het Berlage Lyceum: verbinden door contact
Leerlingen, medewerkers en ouders kunnen door onaanvaardbaar gedrag schade aanrichten of ervaren. Dat kan fysiek, verbaal, materieel of non-verbaal gedrag zijn. Het Berlage Lyceum wil een schoolcultuur waarin iedereen leert om schade door gedrag te voorkomen, te beperken of als dat nodig is, te herstellen. Daarvoor introduceren ze het Herstelgericht Werken.
Verbinding staat centraal
Yvonne Sueters, coördinator van het innovatieproject Plan Herstelrecht Berlage Lyceum en docent van de trajectvoorziening, is 25 jaar geleden opgeleid in het Herstelrecht en is specialist in Herstelrecht in het onderwijs.
Herstelrecht in het kort
Herstelrecht wil conflicten voorkomen én aanpakken. Bij een conflict gaat een moderator met alle betrokkenen in gesprek. Ze bespreken samen wat er precies is gebeurd, wat de schade is, welke behoeften er zijn (zoals veiligheid of het herstellen van de relatie) en welke verwachtingen er zijn (respectvol gedrag, herstel van de relatie, veiligheid bieden). De deelnemers maken afspraken en de mensen op de werkvloer die (bijna) dagelijks contact hebben met de leerlingen en medewerkers zien toe op naleving daarvan. Het doel: genoegdoening en herstel van de relatie.
Yvonne: “Herstelrecht gaat over verbinden, de verbinding staat centraal en niet de afwijzing. Leerlingen voelen zich gehoord en gezien. Het stimuleert sociale cognitie, persoonlijke ontwikkeling én herstel. Ik hou ervan om jongeren de mogelijkheid tot eigenaarschap en verantwoordelijkheid te laten ervaren. Ze kunnen al zoveel zelf en leren onder begeleiding dat ze ook zoiets kunnen.”
Een eenvoudig hulpmiddel
Yvonne heeft altijd een kaartje met vragen in haar tas. Daarop staan de volgende vragen:
- Wat gebeurde er precies?
- Wat voelde je en wat dacht je toen?
- Hoe denk je er nu over?
- Waar heb je nog last van?
- Welke andere mensen zijn erbij betrokken? En hoe?
- Hoe wil je vanaf nu met elkaar omgaan?
Echt contact
Het Berlage Lyceum maakte een stappenplan en vormde een kernteam voor de implementatie van Herstelrecht in school. “Wij hebben Lian van Hecke van Positive Movement betrokken. Zij ondersteunde ons met een behoefteonderzoek, een studiedag, intervisie en verbindende gesprekken in klassen, waardoor je zaken bespreekbaar maakt en preventief werkt. Als moderator draait het om oordeelloos in gesprek gaan: vragen stellen, informeren, empathie en sociale cognitie tonen, echt contact dus. We doen dit voor iedereen, niet alleen voor de leerlingen.”
Tips voor scholen die Herstelrecht willen implementeren
- Yvonne: “Schoolbrede steun is cruciaal. Neem de tijd, implementeer niet alles tegelijk. Doe inspiratie op, verhelder processen, beantwoord vragen en werk samen met collega’s.”
- Bezoek een volledig herstelgerichte school, zoals de Simon van Hasselt school in GroningenOpent in een nieuwe tab.
- Zoek samenwerking met Positive MovementOpent in een nieuwe tab - Lian van Hecke.
- Doe opleidingen bij LigandOpent in een nieuwe tab. Zij bieden basistraining, mastertraining, literatuur, intervisie en schoolbrede ondersteuning.
- Bied workshops aan en zet ondersteuning in van Stichting Jongeren rechtbanken NederlandOpent in een nieuwe tab. Zij werken herstelgericht en ze ondersteunen scholen daarin.
