Orion College Amstel: leren door te reflecteren

Locatiedirecteur Kelly van der Koelen en Karel Simons, onderwijsinnovator en coördinator van de Rijke Schooldag, vertellen over dit project dat ze met de innovatiegelden van het Samenwerkingsverband uitzetten.

Waarom zijn jullie met dit project begonnen?

Kelly: “We zagen dat veel leerlingen moeite hadden met motivatie en aansluiting bij klassieke lesvormen. Sociale interactie is voor de leerlingen complex en we willen anticiperen op de toekomst: het werkende leven. Dat vraagt vaardigheden die ze nog niet goed ontwikkelen. We hebben twee jaar lang gezocht, geprobeerd en geëxperimenteerd, tot er een plan lag dat werkt.”

Karel: “We zijn begonnen met een vrijwilligersproject met de leerlingen. Daar hebben we vooral gekeken naar de interactie in de groepsdynamiek. Toen realiseerden we ons: we kunnen deze blik op de groepsdynamiek ook juist proactief inzetten. En zo ontwikkelde we een lesprogramma.”

Wat levert het project op?

Kelly: “Het grootste verschil is dat we nu niet reactief werken. Leerlingen ontdekken competenties vanuit een neutrale situatie en kunnen reflectief naar zichzelf kijken. We zien dat ze steeds beter met compassie naar hun eigen gedrag kijken en zichzelf niet enkel afwijzen, iets wat vaak wel gebeurt.”

Karel: “We bieden in een proces zelf ruimte voor reflectie. Dat kan al zijn om met zijn allen van het ene lokaal naar het andere te lopen. We laten de leerlingen met kleuren reflecteren. Zo kan maandag rood zijn en de woensdag groen. Leerlingen denken vaak, “Ik kan het toch niet” of “Ik doe het nooit goed”. Zo leren ze dat er niet een ‘nooit’ of ‘altijd’ is. De ene dag deed je iets verkeerd, de volgende doe je het goed. Gedrag wordt een onderdeel en niet het geheel. Dat vraagt van docenten coachend vermogen en het loslaten van vooroordelen.”

Kelly: “Met het thematische en projectmatige onderwijs werken we klasoverstijgend aan bepaalde burgerschapsthema's. Die komen op verschillende plekken in het onderwijs terug en verbindt de leerstof.”

Wat moeten andere scholen weten als ze een Rijke Schooldag willen starten?

Kelly: “Het werkt alleen als het geïntegreerd is in de hele school. Gedrag leer je niet in een uurtje: het moet teambreed worden opgepakt. En flexibiliteit is belangrijk. Verschillende klassen en leerlingen hebben verschillende behoeften.”

Karel: “Daarvoor zijn coachende docenten essentieel. We behandelen elke week een andere competentie. Die zijn dan ook gekoppeld aan vakken en thema’s en worden zo steeds teruggebracht naar concrete situaties. Zo leren leerlingen dat gedrag een proces is waarin ze kunnen sturen en verbeteren.”

Hoe ziet het programma eruit?

Kelly: “We combineren klassikaal onderwijs met thematisch en projectmatig leren. Door samen te werken in veilige, kleine groepen ontdekken leerlingen vaardigheden die nodig zijn voor sociale situaties die ook buiten school plaatsvinden.

Karel: “Elke week heeft een thema. Deze week gaat het over feiten en meningen. Een reflectievraag daarbij is dan bijvoorbeeld: ‘ik neem een mening persoonlijk’ of juist ‘ik neem een mening niet persoonlijk’. Het thema hangt dan door de school en de verschillende vakken pakken het ook op.”