Samenwerking vso en vo: lessen uit de praktijk

Kiaya en Cees zochten elkaar op en legden samen de basis voor deze samenwerking. Ze schreven een plan met een gedeelde visie op inclusie en maakten concrete afspraken voor dit schooljaar. Cees is nu één dag per week gedetacheerd bij Vonk. Daar houdt hij zich bezig met leerlingbegeleiding, kennisdeling en het mogelijk maken van de overstap van vso naar vo.

Docenten bezoeken elkaars school

Bij Vonk en OCN blijkt dat het goed is als docenten zelf ervaren wat samenwerking oplevert, voor de leerlingen en voor henzelf. Het team van Vonk bracht twee bezoeken aan OCN. De eerste keer kwamen er tien tot twaalf mensen, de tweede keer zo’n vijfentwintig. Ze kregen een rondleiding en uitleg over traumasensitief werken. Veel docenten keken na afloop anders tegen het speciaal onderwijs aan. 

Kiaya: “Die bezoeken organiseren we bewust. Als docenten een ochtend hebben meegekeken op het OCN, verandert er iets in hoe ze naar het speciaal onderwijs kijken. Wat ik daarna hoor? Dat het anders was dan verwacht. En bijna altijd in positieve zin." Een tegenbezoek van OCN staat op de planning voor komend schooljaar.

Kasles, stageplek en gezamenlijk overleg

De samenwerking krijgt op verschillende manieren vorm:

• Symbioselessen in de kas: elke dinsdagochtend volgen zeven leerlingen van OCN een praktijkles groen in de kas van Vonk. Een docent van Vonk geeft de les, Cees maakt opdrachten op maat en ondersteunt de docent en de leerlingen. De eerste weken vonden de leerlingen het spannend, de pauze in de kantine durfden ze nog niet aan. Na een half jaar voelen ze zich steeds veiliger op Vonk. De volgende stap is dat leerlingen van Vonk bij deze lessen aansluiten, zodat er meer interactie ontstaat. De certificering is een aandachtspunt: de lessen sluiten niet aan op het reguliere programma, maar de leerlingen hebben wel iets bereikt. Dat willen Vonk en OCN erkennen met een certificaat voor inzet en deelname.
• Stage op OCN: een examenleerling van de kaderberoepsgerichte leerweg van Vonk liep een half jaar stage op OCN. Ze ondersteunde leerlingen in een structuurgroep en deed zo werkervaring op voor haar doorstroom naar zorg en welzijn op het mbo. 
• Gezamenlijke ondersteuningsoverleggen: Cees sluit als gz-psycholoog aan bij de ondersteuningsoverleggen van Vonk en denkt mee bij individuele casuïstiek. Hij testte al een aantal leerlingen op intelligentie en dyslexie. Stagiaires orthopedagogiek doen aanvullend onderzoek, ook op sociaal-emotioneel gebied. Kiaya: “Het is heel waardevol dat Cees bij deze overleggen aansluit. Hij beschikt over veel expertise en vervult ook een centrale rol binnen het netwerk in Amsterdam.”

Waarom het werkt

Kiaya en Cees zijn duidelijk over wat het verschil maakt. Ze vertrouwen elkaar genoeg om dingen uit te proberen, ook als het nog niet perfect is. Beide scholen delen een visie op inclusief onderwijs en willen daarin voorloper zijn. En de schoolleiding investeert actief in de samenwerking. Cees en Kiaya: “Dat onze directeuren dit serieus nemen, maakt echt verschil. Het is niet langer een initiatief van ons tweeën, maar schoolbeleid. Dat geeft het meer gewicht.”

Duurzame inclusie vraagt om draagvlak op alle niveaus. Daarom overleggen Cees en Kiaya niet alleen met elkaar, maar ook met de directeuren van beide scholen en het Samenwerkingsverband. Zo bouwen ze stap voor stap aan een samenwerking die verder reikt dan dit schooljaar. 

Zelf aan de slag?

Wil je als vo- of vso-school ook starten met samenwerking, maar weet je niet waar te beginnen? De ervaringen van Vonk en OCN laten zien dat je geen groot project nodig hebt om te starten. Wees open over wat je spannend vindt, of welke beelden je hebt van de andere school. Juist daarin ligt de kracht. Alvast een paar ideeën:

• Begin klein. Zoek een collega van een andere school die het ook ziet zitten. Eén activiteit is al een mooi startpunt.
• Zorg voor een gezamenlijk plan. Leg vast wat je wilt bereiken en hoe. Zo blijft de samenwerking niet afhankelijk van één of twee personen. 
• Laat docenten elkaars school bezoeken. Zelf zien en ervaren werkt beter dan een verhaal horen.
• Kies activiteiten die aansluiten bij wat er al is. Symbioselessen, stages, gezamenlijke ondersteuningsoverleggen: kies wat past bij je school.
• Evalueer aan het einde van het jaar. Wat levert de samenwerking op voor de leerlingen, de docenten en de scholen? Dit helpt om de samenwerking te laten groeien.