Een leerling is meer dan zijn of haar taal

Meriëm begint haar sessie 'Een leerling is meer dan haar of zijn taal’ tijdens onze conferentie over begaafdheid in maart 2026Opent in een nieuwe tab met een anekdote:
In 2003 is er een meisje dat tijdens een toets antwoord moet geven op de vraag: welke van de onderstaande begrippen zijn voorbehoedsmiddelen. ‘Condoom, pil, pessarium en pilsje’. Van de eerste drie weet ze het zeker, maar bij pilsje twijfelt ze. Ze kent dat woord niet. Het lijkt wel op pil, dus het zou kunnen. Uiteindelijk vinkt ze pilsje ook aan.

Vervolgens spreekt de leraar haar hier klassikaal op aan. "Pilsje, denk je dat nou echt?" Het meisje schaamt zich zo dat ze rest van de dag niet meer kan praten en het raakt haar zoveel jaren later nog. Waarom vroeg hij niet: "Weet je wel wat pilsje betekent?" Het meisje waar Meriëm het over heeft, was zijzelf. Pas op latere leeftijd ontdekt ze dat ze kenmerken van begaafdheid heeft. Met Meyis praktijk begaafdheid begeleidt ze kinderen, jongeren, ouders en scholen op dit gebied.

Non-verbale intelligentie testen

De manier waarop deze leraar destijds met haar omging, maakt haar nu extra bevlogen om ervoor te zorgen dat begaafdheid ook bij anderstalige kinderen en of kinderen met een migratie achtergrond wordt gesignaleerd. Meriëm: “Anderstalige kinderen hebben vaak een valse start. Hun begaafdheid wordt niet herkend doordat hun woordenschat niet altijd toereikend is. Maar taal zou geen rol moeten spelen bij signaleren van begaafdheid.” Zij pleit er daarom voor om non-verbale testen om begaafdheid te signaleren zoals KIQT+Opent in een nieuwe tab en ZOOV+Opent in een nieuwe tab te gebruiken. Die laatste is geen intelligentietest, maar een signaleringsinstrument. 

Het belang van moedertaal 

Ook geeft ze het belang van de moedertaal voor deze leerlingen aan. “Uit onderzoek blijkt hoe belangrijk de moedertaal is voor kinderen in hun ontwikkeling. Door op scholen aandacht te hebben voor de moedertaal kunnen kinderen zich veilig voelen en beter tot bloei komen.” Als tip geeft ze bijvoorbeeld dat kinderen een gedicht of spreekwoord uit de eigen taal kunnen voordragen. “Hiermee geef je ruimte aan hun eigen identiteit. En geef je kinderen het gevoel dat ze er ook bij horen, daardoor voelen ze zich veilig.”

Aandacht voor culturele verschillen

Meriëm wil geen lijstje geven van hoe je begaafdheid bij deze kinderen kunt signaleren. Ze wil leerkrachten uitdagen om hun blik te verbreden. “Stil gedrag hoeft niet te betekenen dat een leerling de lesstof niet begrijpt. In veel culturen wordt verwacht dat je je als kind zo onopvallend mogelijk gedraagt. Je mag een volwassene niet tegenspreken of een weerwoord geven. Let als leerkracht daarom bijvoorbeeld eens op of leerlingen zich op  het schoolplein heel anders gedragen? Spreekt een meisje wel honderduit met haar vriendinnen, maar is ze doodstil in de klas? Ga eens met haar in gesprek.”

“Ook kunnen kinderen een cultureel referentiekader missen. Gaat het in een Cito-toets over een skivakantie en sinterklaas, dan kan het zijn dat een kind met een migratieachtergrond dit niet begrijpt. Let eens op wat een jongen voor creatieve bouwwerken in de bouwhoek maakt. Kortom zet eens een andere bril op en let niet alleen op taal.”