Van symbiose naar inclusie: VierTaal en Mundus doen het
Het VierTaal College en het Mundus College werken al dertig jaar samen, maar besluiten in 2024 een stap verder te gaan. Ze gaan samen stap voor stap op zoek naar echte inclusie. Linda Greuter, Nilab Azimi en Gea Miedema vertellen over hun zoektocht: wat lukt er, wat is spannend en waar willen ze naartoe.

Het is pauze op het Mundus College in Amsterdam Nieuw-West. In de kantine eten leerlingen een broodje en kletsen ze met elkaar. Op deze school zitten leerlingen met 68 verschillende nationaliteiten. Daarnaast volgen ook 68 leerlingen van het VierTaal College hier hun praktijkvakken. “Waar je ook vandaan komt, je bent welkom bij ons,” aldus Nilab Azimi, afdelingsleider VMBO op het Mundus College. “We maken geen onderscheid. Iedereen is hier anders, dus niemand valt op. Iedereen hoort erbij.”
Stichting VierTaal biedt ondersteuning en onderwijs voor leerlingen die slechthorend zijn of een taalontwikkelingsstoornis (TOS) hebben. Het VierTaal College Amsterdam is een van de drie vso-locaties van deze stichting. Dankzij een symbiosecontractOpent in een nieuwe tab volgen 68 leerlingen uit leerjaar 3 en 4 hun praktijkvakken op het Mundus College, een reguliere vmbo-school. Zo kunnen zij een volwaardig vmbo-diploma halen. Daarnaast zijn er ook leerlingen met TOS van het Mundus College die via een ondersteuningsarrangement ambulante begeleiding van VierTaal krijgen.
De volgende stap: inclusie
VierTaal en Mundus werken al dertig jaar samen, maar in 2024 besloten ze een stap verder te gaan. “Wij kregen een nieuw strategisch instellingsplan met de ambitie om onze leerlingen inclusief onderwijs te bieden,” vertelt Gea Miedema, projectmedewerker inclusie van het VierTaal College. “Nilab was op dat moment bezig met haar wetenschappelijk onderzoek, dus alles kwam mooi samen.” Linda Greuter, regiodirecteur Amsterdam bij Stichting VierTaal: “We hebben toen hardop de ambitie uitgesproken dat we voor inclusie gaan. Dat is breder dan alleen de leerlingen die hier komen.”
Vanaf dat moment zette Nilab inclusie wekelijks op de MT-agenda “vanuit de gedachte dat alles wat je aandacht geeft, groeit.” Daarbij kijkt ze ook vooruit: “We weten dat we in 2035 als Nederland een andere koers moeten varen, dus het is goed om nu in actie te komen.”
Daarbij is het essentieel dat zo’n ambitie op alle niveaus wordt gedragen. Linda: “Als het bestuur en de directie inclusie omarmen, dan is dat natuurlijk heel fijn. Maar wanneer het ook door het team wordt gedragen, is de kans van slagen veel groter.” Dat draagvlak moest wel groeien, zo bleek al snel.
Gezamenlijke visie
De scholen legden hun visies naast elkaar, onderzochten de overlap en schreven op basis daarvan een gezamenlijke visie met drie pijlers: professionalisering van docenten, het verweven van de ondersteuningsstructuur en organisatie en planning.
De ondertekening van de intentieverklaring op bestuurlijk niveau werd uitbundig gevierd met medewerkers, ouders en leerlingen. Daarna volgden sessies onder leiding van Nilab, als onderdeel van haar onderzoek. Docenten van beide scholen ontmoetten elkaar en kregen de ruimte om hun zorgen uit te spreken. Vooral bij het VierTaal College leefden vragen als: wat betekent dit voor onze school, en voor mijn baan? Op het Mundus College was de houding praktischer. Nilab: “Ons team zei vooral: oké, leg maar uit, welke kennis hebben we nodig?”
Spannende zoektocht, zeker voor het vso
Linda noemt de weg naar inclusie “een spannende en blijvende zoektocht”, zeker voor een kleine en intensieve vso-setting. Gea: “We proberen ouders en docenten voortdurend stap voor stap mee te nemen in het hele proces. Waar staan we nu, waar gaan we naartoe en vooral: waarom doen we dit? De deur van Linda staat altijd open, dus mensen kunnen heel laagdrempelig bij haar terecht met hun vragen.” Verder formuleerde het team van VierTaal samen uitgangspunten voor het proces, zoals transparante keuzes en goede informatievoorziening. “Veranderingen zijn niet altijd makkelijk. Doordat we deze uitgangspunten samen hebben afgesproken, kunnen we erop terugvallen,” zegt Gea.
Dankzij deze aanpak kunnen er grote stappen worden gezet. Linda: “De afgelopen jaren volgden onze leerlingen de theorielessen op het VierTaal College en de praktijklessen op het Mundus College. In de pauzes wisselden ze dan van school, wat erg onrustig voor ze was. Sinds dit jaar geven onze docenten de theorielessen op het Mundus College. Zo zijn de leerlingen minstens twee hele dagen op het Mundus, en kunnen ze er in de pauze rustig een broodje eten met de andere leerlingen. “De docenten vinden het leuk om te zien hoe onze leerlingen zich daar bewegen en worden opgenomen,” vertelt Linda. Andersom voelen docenten van het Mundus zich steeds meer verbonden met de VierTaal-leerlingen. Bij de diploma-uitreiking op het VierTaal College waren zij er ook bij.
Veel inzet op ondersteuning van docenten
Waar een MT-team vooral strategisch kijkt, willen docenten graag weten hoe ze het in de klas kunnen aanpakken. Hoe help je bijvoorbeeld een verlegen leerling met TOS die voor de klas een presentatie moet geven? En hoe kun je alle leerlingen bij de les betrekken? Daarom staat praktische ondersteuning van de docenten centraal.
Ellen Heeremans, ambulant begeleider van VierTaal, speelt daarin de hoofdrol. “Ellen is drie dagen per week op het Mundus College. Zij is er niet alleen om onze leerlingen te ondersteunen, maar vooral voor de docenten van het Mundus College,” legt Gea uit. “Dit jaar lopen ook de ondersteuningscoördinator en een van onze logopedisten mee op het Mundus College. Ze doen mee met co-teaching en de begeleiding van docenten.” Linda vult aan: “Docenten vragen Ellen om hun lessen te observeren. Daarbij geeft ze advies op maat, bijvoorbeeld om meer beeld te gebruiken, zodat de les sterker wordt voor onze leerlingen.”
Meer leerlingen profiteren
“Het mooie is dat zo’n advies goed is voor al onze leerlingen. Elke leerling heeft baat bij meer beeld,” aldus Nilab, “zeker de NT2-leerlingen.” Ook het soundfield-systeem, door VierTaal op het Mundus College geïntroduceerd, is een groot succes. De docent hoeft zijn stem niet te verheffen, want een draadloze microfoon verspreid het geluid gelijkmatig door het lokaal. Dit is fijn voor leerlingen met TOS of een gehoorbeperking, maar ook NT2-leerlingen en leerlingen met concentratieproblemen dwalen minder snel af.
De docenten van het VierTaal College en het Mundus College wonen ook elkaars leerlingbesprekingen bij. Nilab: “Ook dat helpt bij de professionalisering. In de vergaderingen worden de specifieke behoeften van leerlingen besproken. Dat is heel praktisch, docenten hebben er meteen iets aan.”
Zorg op elkaar afstemmen
Nu het onderwijs steeds beter op elkaar aansluit, is de zorgstructuur aan de beurt. De gedragsdeskundigen van het VierTaal College komen inmiddels wekelijks naar het Mundus College. “Die blik naar buiten is waardevol,” zegt Linda. “Ze zien hoe onze leerlingen zich bewegen in een context die veel reëler is dan bij ons op school.” Gea: “Het mooie is dat de samenwerking echt van beide kanten komt. Iedereen heeft iets te brengen en te halen.”
Wanneer is inclusie geslaagd?
Voor Linda is het antwoord helder: “Als alle leerlingen kunnen kiezen naar welke school ze gaan, daar ook terechtkunnen en goed onderwijs krijgen. Dat gun je iedereen.” Gea vult aan: “Als leerlingen volledig mee kunnen doen en goed voorbereid zijn op hun volgende stap in een wereld waarin diversiteit als kracht wordt gezien.” Nilab trekt het breder: “Als er in het Nederlandse onderwijssysteem niet meer in hokjes wordt gedacht. We kunnen veel leren van landen die al verder zijn.” Maar uiteindelijk draait het om de leerling: “We willen allemaal het beste voor onze leerlingen. Of je nou TOS hebt of uit Syrië komt: inclusie is geslaagd als je op school gewoon jezelf kunt zijn.”
Vragen of opmerkingen?
Vul dit formulier in. Wij nemen zo snel mogelijk contact met je op.
Gaat je een vraag over een specifieke leerling, vermeld dan ook je telefoonnummer en of de leerling ingeschreven staat op een school (en zo ja: welke school).